Spis treści Wstęp Transkrypcja fonetyczna Samogłoski Dwugłoski Spółgłoski Akcent i intonacja Formy słabe Pisownia

Wybierz rozdział z listy

Spis treści > Akcent i notacja > Akcent wyrazowy >

Przycisk (akcent) wyrazowy nie jest w j.angielskim ustalony w określonej pozycji wyrazu (jest swobodny), stąd nie ma właściwie reguł, według których można by jednoznacznie określić, która sylaba w danym wyrazie jest akcentowana. Pewne ogólne regularności dotyczące przycisku i związanej z nim ściśle jakości samo/dwugłosek są następujące:

Samogłoska sylaby nieakcentowanej najczęściej redukuje się do samogłoski centralnej, tzw. 'schwa'.

W wyrazach dłuższych, składających się z paru cząstek słowotwórczych :

Miejsce akcentu zależy częściowo od użytego przyrostka; przyrostki, które 'ciągną akcent w swoją stronę' zilustrowane są poniżej:

Inne przyrostki nie powodują zmian akcentu: '-ing', '-ment', '-or', '-ly', '-ism', '-ness', '-ship'.

Patrz:

• Alternacje morfologiczne dwugłosek

Występuje często nieco słabszy od głównego akcent poboczny zaznaczany zwykle w transkrypcji fonetycznej przecinkiem, np.:

,deco'ration , 'tele,phone , ,acro'batic , ,maga'zine , ,ele'mentary , itd.

Występuje czasem akcent podwójny równomierny, np.:

'un'known , 'fif'teen ,

oraz akcent chwiejny, t.j. taki, który w wymowie różnych mówców pojawia się w różnych miejscach (choć nie dowolnie), np.:

W rzeczownikach złożonych z dwu lub więcej niezależnych wyrazów (tzw. “compound nouns”) akcent pada najczęściej na ten pierwszy, np.:

aircraft , background , newspaper , bedroom , highway , football , household , network ,

cocktail , workshop , airport , bathroom , birthday , sunlight , cowboy , daylight , doorway ,

sunset , moonlight , standpoint , grandfather , landlord , railway , framework , hardware ,

riverside , sunrise , typewriter ,

ale samogłoska wyrazu nieakcentowanego nie redukuje się.

Para rzeczownik-czasownik pochodzenia greko-łacińskiego z taką samą formą graficzną różni się najczęściej akcentem: w rzeczowniku pada on na wcześniejszą sylabę, np.: 'extract - ex'tract , 'console - con'sole , 'import - im'port , 'contrast - con'trast . Samogłoska sylaby nieakcentowanej w czasowniku jest zawsze zredukowana, stąd takie pary wyrazów rzadko tylko brzmią identycznie (rzadko są homofonami). Inne takie wyrazy (rzeczowniki i czasowniki wymieszane): 'accent , con'flict , 'discharge , 'discount , in'crease , 'perfect , per'mit , pro'duce , 'transport .

Wyrazy tzw. “funkcyjne', (t.j. głównie przedimki, zaimki i przyimki) akcentuje się tylko w pewnych, bardzo ograniczonych kontekstach gramatycznych i sytuacyjnych, np. dla zaznaczenia kontrastu: HE can do it, but I can't , czy na końcu zdania: What are you looking AT?

Główne różnice w akcencie wyrazowym między angielszczyzną brytyjską a amerykańską można ująć w następujące klasy:

Końcówki “-ary”, “-ory”, “-ery” mają w odmianie amerykańskiej akcent poboczny, a samogłoski nie zanikają: 'arbi,trary - 'dormi,tory - 'mona,stery .

Niektóre wyrazy w odmianie amerykańskiej akcentowane są na wcześniejszej sylabie, niż w odmianie brytyjskiej, np. (AmE) 'resource.

I na odwrót, np. (AmE) ha'rass.

Patrz:

• Akcent frazowy
• Akcent zdaniowy
• Intonacja